السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

252

تفسير الميزان ( فارسي )

و خداى تعالى در اين مقايسه مىفرمايد : « أوَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناه ، وَجَعَلْنا لَه نُوراً يَمْشِي بِه فِي النَّاسِ ، كَمَنْ مَثَلُه فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها ؟ » « 1 » و مؤمن را در زندگى دنيا نيز داراى نور و حيات خوانده و كافر را مرده و بىنور ، و نظير آن آيه : « فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ فَلا يَضِلُّ وَلا يَشْقى ، وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَه مَعِيشَةً ضَنْكاً ، وَنَحْشُرُه يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى » « 2 » . كه از راه مقابله مىفهميم زندگى مؤمن و معيشتش فراخ و وسيع و قرين با سعادت است . و همه اين مطالب و علت سعادت و شقاوت را در يك جمله كوتاه جمع كرده و فرموده : « ذلِكَ بِأَنَّ اللَّه مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا ، وَأَنَّ الْكافِرِينَ لا مَوْلى لَهُمْ » « 3 » . پس از آنچه گذشت معلوم شد مراد از اعمالى كه حبط مىشود ، مطلق كارهايى است كه انسان به منظور تامين سعادت زندگى خود انجام مىدهد ، نه خصوص اعمال عبادتى ، و كارهايى كه نيت قربت لازم دارد ، و مرتد ، آنها را در حال ايمان ، و قبل از برگشتن به سوى كفر انجام داده ، علاوه بر دليل گذشته ، دليل ديگرى كه مىرساند : مراد از عمل ، مطلق عمل است ، نه تنها عبادت ، اين است كه : ديديد حبط را به كفار و منافقين هم نسبت داده ، با اينكه كفار عبادتى ندارند ، و در اين باره فرموده : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّه يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ ، وَالَّذِينَ كَفَرُوا فَتَعْساً لَهُمْ وَأَضَلَّ أَعْمالَهُمْ ، ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا ما أَنْزَلَ اللَّه ، فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ » « 4 » . و نيز مىفرمايد : « إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّه ، وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ ، وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ ، فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ ، أُولئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَالآخِرَةِ وَما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ »

--> ( 1 ) آيا كسى كه مرده بود ما زنده اش كرديم ، و نورى برايش قرار داديم كه با آن در ميان مردم زندگى مىكند ، مثلش مثل كسى است كه در ظلمتهايى قرار گرفته باشد كه بيرون شدن برايش نيست ؟ . « سوره انعام آيه 122 » ( 2 ) زندگى كافر و معيشتش در دنيا نيز تنگ و خسته كننده است و در قيامت او را كور محشور مىكنيم . « سوره طه آيه 127 » ( 3 ) و همه اينها بدان جهت است كه خدا سرپرست كسانى است كه ايمان آورده‌اند ، و اينكه كافران سرپرستى ندارند . « سوره محمد آيه 11 » ( 4 ) اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد اگر خدا راى يارى كنيد ، ياريتان مىكند ، و قدمهايتان راى ثابت و استوار مىسازد ، و كسانى كه كافر شدند و اعمالشان . . . را گم كرد ، چون آنان از آنچه خدا نازل كرده بود كراهت داشتند ، و خدا هم اعمالشان راى حبط كرد . « سوره محمد آيه 9 »